Lăng Khải Định (Ứng Lăng) – Nét giao thao văn hóa Đông Tây

lăng khải định huế
Rate this post

  Lăng Khải Định hay còn gọi là Ứng Lăng là một di tích quan trọng của quần thể di tích cố đô Huế. Lăng được xây dựng trong thời gian dài với phong cách thiết kế cực kỳ công phu. Kiến trức nghệ thuật độc đáo, tinh xảo, mang vẻ đẹp giao thoa văn hóa Đông – Tây, và được đánh giá là nổi bật nhất trong các lăng tẩm của các vị vua nhà Nguyễn

Lăng Khải Định ở đâu?

   Lăng Khải Định hay Ứng Lăng có vị trí cách trung tâm thành phố Huế 10km tại Thủy Bằng, Hương Thủy, Thừa Thiên Huế. Lăng khởi công ngày 4-9-1920 và kéo dài trong 11 năm mới hoàn tất. So với 6 khu lăng của các vua nhà Nguyễn, lăng Khải Định là lăng sau cùng của triều nhà Nguyễn.

   Mặt bằng kiến trúc nhỏ hẹp nhất, nhưng đây lại là công trình đòi hỏi nhiều nhất về thời gian,(*) công sức và tiền của với sự trưng tập nhiều thợ nghề và nghệ nhân nổi tiếng khắp cả nước như Phan Văn Tánh, Nguyễn Văn Khả, Ký Duyệt, Cửu Sừng

lăng khải định huế
Là công trình kiến trúc cuối cùng mang dấu ấn của triều đình nhà Nguyễn, đây là một điểm đến du lịch đầy ấn tượng dành cho du khách bởi nơi này chịu ảnh hưởng rất lớn của phong cách kiến trúc ngoại quốc

Tổng Quan về Lăng Khải Định – Ứng Lăng

    Lăng Khải Định lại là một công trình kiến trúc gây nhiều lạ lẩm và vui thích khám phá. Kiến trúc lăng Khải Định đem lại nhiều ý kiến trái chiều. Công chúng và giới kiến trúc lúc thì bảo kiến trúc lai căng, lòe loẹt; khi thì tán dương là độc đáo, lộng lẫy, khác lạ. Điều này là kết quả của hai yếu tố: sự giao thoa văn hóa Đông – Tây trong buổi giao thời của lịch sử và cá tính của Khải Định.

cổng tam quan ở lăng khải định
Cổng tam quan Lăng Khải Định

   Dưới thời Khải Định lên ngôi (1916-1925), chủ quyền Việt Nam đã lọt hẳn vào tay thực dân Pháp và văn hoá nghệ thuật phương Tây đang thâm nhập mạnh vào nước ta. Chính bởi vậy ở lăng Khải Định, một số yếu tố hiện đại đã chen lấn vào dòng nghệ thuật kiến trúc cổ truyền của dân tộc. 

    Lăng Khải Định nằm trọn trên triền núi Châu Chữ (còn gọi là Châu Ê) lấy một quả đồi thấp ở phía trước làm tiền án; lấy núi Chóp Vung và Kim Sơn chầu trước mặt làm “Tả thanh long” và “Hữu bạch hổ”; có khe Châu Ê chảy từ trái qua phải làm “thủy tụ”, gọi là “minh đường”. Nhà vua đổi tên núi Châu Chữ – vừa là hậu chẩm, vừa là “mặt bằng” của lăng – thành Ứng Sơn và gọi tên lăng theo tên núi: Ứng Lăng.

lăng khải định nhìn từ trên cao

   Thoạt nhìn, lăng Khải Định giống như một toà lâu đài ở châu Âu, vì được xây dựng bằng bê tông trên một sườn núi. Các vật liệu truyền thống của bản địa như gỗ, đá, gạch, vôi ở đây chỉ là một số lượng không đáng kể, vật liệu hiện đại đã lấn át những vật liệu truyền thống. Những cánh cửa sắt, gạch ca rô ngói ác-đoa, cột thu lôi, hệ thống đèn điện, những tháp nhọn stoupa cũng là những thứ ngoại lai.

    Sự loại bỏ màu xanh của lá cây cổ thụ, sự vắng bóng của mặt nước ao hồ trong lăng, làm cho tổng thể kiến trúc từ bậc cấp thứ nhất đến bậc cấp thứ 127 thiếu đi vẻ êm dịu, tươi mát. Hình khối bê tông nặng nề của tổng thể lăng, của các con rồng to lớn, cứng đã làm cho lăng Khải Định khác hắn các lăng vua Nguyễn trước đó.

giới thiệu lăng khải định

   Vượt qua 29 bậc cấp tiếp theo sẽ đến Nghi Môn và sân Bái Đính, 2 hàng tượng chầu gồm quan văn quan võ được tạc đúng theo tỉ lệ 1:1 nằm ở 2 bên sân Bái Đính, một hình ảnh đặc trưng của lăng Khải Định.

    Nhà bia hình bát giác xây bê tông cốt thép hoà trộn cổ kim, trong đó có bia đá với những hàng cột bát giác và vòm cửa theo lối Roman biến thể… với những hàng cột cũng hình bát giác, vòm cửa hình bán cầu và thấp, các cửa sổ dày và nhỏ.

kiến trúc lăng khải định
Bi Đình có hình Bát Giác
cột trụ ở lăng khải định
Ngay cả cột trụ cũng có hình bát giác

    Nhưng nổi bật nhất về giá trị nghệ thuật của lăng này là ở phần trang trí nội thất cung Thiên Định, Cung Thiên Định ở vị trí cao nhất, là kiến trúc chính của lăng, gồm 5 phần liền nhau: 2 bên là Tả, Hữu Trực Phòng dành cho lính hộ lăng; phía trước là điện Khải Thành, nơi có án thờ và chân dung vua Khải Định; chính giữa là bửu tán, pho tượng nhà vua và mộ phần phía dưới; trong cùng là khám thờ bài vị của ông vua quá cố.

cung thiên định ở lăng khải định
Nổi bật nhất về giá trị nghệ thuật của lăng này là ở phần trang trí nội thất cung Thiên Định

  Toàn bộ nội thất của 3 gian giữa trong cung Thiên Định đều được trang trí những phù điêu ghép bằng sành sứ và thủy tinh. Những “”bàn tay vàng” của các ngệ nhân đầu thế kỷ XX đã dùng hàng vạn mẫu sành sứ thủy tinh đủ màu để đắp nổi thành hàng ngàn hình ảnh cung đình và dân gian sinh động, sống sít, vui mắt: các bộ tranh tứ thời, ngũ phúc, bát bửu, bộ khay trà, mâm ngủ quả, ngọn đèn dầu hoả, những chiếc đồng hồ…cũng được trang trí nơi đây.

lang khai dinh 7
Phù điêu được ghép bằng mảnh sành xứ và thủy tinh
bàn thờ lăng khải định
Ban thờ lăng khải định
Địa điểm lăng khải định huế
Tượng vua bằng đồng ngồi ngai và bên dưới là thi hài của vua
lang khai dinh 10 1
những vật dụng của vua khải định dùng thời bấy giờ

    Bên dưới bửu tán là một bức tượng vua Khải Định đứng thể hiện rất rõ sự trộn lẫn giữa nghệ thuật Âu – Á. Tượng với phong cách “hiện đại”, được tạc vào khoảng năm 1918, một số thông tin cho biết là do một số nhà điêu khắc người Pháp tạc, sau đó do một người thợ đúc đồng Việt Nam tổ chức đúc tại Huế, để nguyên chất liệu đồng thau đanh chắc.

   Pho tượng này cao 1m60, cả về kích thước và tạo hình đều giống người thực, khuôn mặt mang tính chân dung ở dạng tự nhiên, được tạc kết hợp hai quan niệm tại hình Á – Âu ở mức hình thức: đầu đội mũ kiểu khăn xếp, áo hoàng bào mặt trong, trước ngực đeo thẻ bài với những chữ khoa trương “Thụ thiên vĩnh mạng” và “ Đại Nam thiên tử”, tay phải để thỏng, tay trái chống kiếm trong bao có ba tua gù…

tượng đồng vua khải định
Nhưng áo khoác ngoài lại xẻ tà thẳng từ cổ xuống bụng, ngực đeo đầy “mề đay” (ngực phải đeo 3 chiếc và ngực trái đeo 4 chiếc), hai vai đeo ngà võ quan, ba ngón tau đều đeo nhẫn mặt hoa nổi cao, chân đi giày da. Đã thế, áo tây nhưng lại thêu rồng, mây và sóng. Tượng một vị “Đại Nam thiên tử” nhưng lại dương oai kiểu võ quan Pháp!

  Thi hài nhà vua được đưa vào dưới pho tượng bằng một toại đạo dài gần 30m, bắt đầu từ phía sau Bi Đình. Phía sau ngôi mộ, vầng mặt trời đang lặn như biểu thị cái chết của vua.

lăng khải định huế

   Người chịu trách nhiệm chính trong việc kiến tạo những tuyệt tác nghệ thuật trong lăng Khải Định là nghệ nhân Phan Văn Tánh, tác giả của 3 bức bích họa “Cửu long ẩn vân” lớn vào bậc nhất Việt Nam.

   Những bức hoạ long vân với diện tích hàng chục mét vuông trên trần 3 phòng giữa của cung Thiên Định đang được các hoạ sĩ Việt Nam hiện đại công nhận là những bức hoạ hoành tráng có giá trị mỹ thuật cao nhất của nền hội hoạ nước ta.

lang khai dinh 13

   Lăng Khải Định đích thực là một công trình có giá trị về mặt nghệ thuật và kiến trúc. Nó làm phong phú và đa dạng thêm quần thể lăng tẩm ở Huế…xứng đáng với đôi câu đối đề trước Tả Trực Phòng trong lăng:

One thought on “Lăng Gia Long( Thiên Thọ Lăng ) Nơi an nghỉ của vị vua đầu tiên của triều Nguyễn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.